Belastinggids
In dit overzicht vind je alle relevante belastingwijzigingen en regelingen van de afgelopen jaren tot en met 2025. Van de afbouw van de hypotheekrente tot aan de hervorming van Box 3. Wij zetten de belangrijkste punten op een rij.
Totale overheidsinkomsten 2024: €396 miljard (exclusief sociale premies)
Verdeling 2024
Loon- en inkomstenbelasting is verreweg de grootste inkomstenbron voor de overheid, goed voor ruim 36% van alle opbrengsten. BTW (omzetbelasting) vormt de tweede pijler. Samen dekken deze twee ruim 55% van de overheidsinkomsten.
Opvallend: Vennootschapsbelasting schommelt sterk met de economie. In 2020 daalde het aandeel door coronaverliezen, in 2022 piekte het door hoge energiewinsten. Dit maakt het een onzekere inkomstenbron.
Ontwikkeling niet-geclaimde belastingvoordelen
De belastingmix verschuift geleidelijk. Waar loonbelasting en BTW stabiel blijven als basis, groeit de restgroep (overige belastingen en premies) als percentage. De vennootschapsbelasting laat de sterkste schommeling zien.
Trend: Accijnzen en energiebelasting krijgen meer gewicht als beleidsinstrument, bijvoorbeeld via de ozb-hervorming en CO₂-beprijzing. Dit zal de verdeling de komende jaren verder veranderen.
Bron: CBS StatLine, Reeks Overheidsinkomsten | Miljoenennota 2026
Structureel meer dan €1 miljard per jaar. Burgers laten miljarden aan toeslagen en aftrekposten liggen die ze wel zouden kunnen claimen.
Ruim €1 miljard per jaar blijft onbenut. Dit bedrag is niet uniform verdeeld: huurtoeslag en zorgtoeslag vormen de grootste posten. De inflatiecrisis van 2022-2024 zorgde voor een korte daling in niet-gebruik. Meer mensen gingen hun financiën optimaliseren.
Conclusie: Ondanks dalende percentages blijft het absolute bedrag hoog. In 2025 werden 72.000 extra aanvragen gedaan, goed voor €53,7 miljoen alsnog uitgekeerd. Er valt nog veel te winnen.
Bron: CPB (2021), Dienst Toeslagen. 2025: 72.000 extra aanvragen, €53,7 mln alsnog uitgekeerd. Exacte bedragen zijn deels schattingen op basis van onderzoek en nieuwsberichten.
5 belastingvoordelen worden structureel niet geclaimd. Vaak zonder dat mensen het weten.
Per persoon per jaar (€)
Opvallend: Zorgtoeslag en huurtoeslag zijn toegankelijker dan aftrekposten, maar worden desondanks door honderdduizenden niet aangevraagd. De kinderopvangtoeslag en alleenstaande ouderkop samen vertegenwoordigen €10.000 per jaar voor de doelgroep.
Bron: Belastingdienst, CPB (2025). Mediaan bedrag per rechthebbende.
~11% van gerechtigden claimt niet (2025).
Trend 2015→2025: Zorgtoeslag en huurtoeslag daalden van ~15% naar ~12%. Kindgebonden budget het sterkst verbeterd: 12% → 8,5%.
Correlatie: De inflatiecrisis (2022–2024) zorgde voor een korte stijging in aanvragen. Meer mensen gingen hun uitgaven optimaliseren. Toch blijft ~€1 miljard per jaar onbenut.
Bron: CPB (2015–2025)
Verschillende groepen burgers laten structureel tienduizenden euro's aan belastingvoordeel liggen. De onderste staaf toont hoeveel elke groep gemiddeld per persoon misloopt. De bovenste staaf toont het totale maatschappelijke bedrag: miljoenen mensen die elk een deel niet claimen, bij elkaar opgeteld miljarden.
Gemist voordeel per profiel
Zelfstandigen en lagere inkomens laten gemiddeld de hoogste bedragen liggen. Vaak tienduizenden euro's per persoon per jaar. Zij missen regelingen die specifiek op hun situatie gericht zijn, zoals zelfstandigenaftrek en ouderenkorting. Door de complexiteit van het systeem worden deze niet altijd geclaimd.
Maatschappelijk effect: Startende ondernemers hebben het hoogste gemiddelde gemiste bedrag (€9.703), maar door hun beperkte aantal is het maatschappelijke effect kleiner. Tweeverdieners en huiseigenaren tellen door hun aantallen op tot miljarden aan niet-geclaimd voordeel.
Mensen die net een eigen bedrijf zijn gestart (~200.000).
Startende ondernemers voldoen vaak niet aan het urencriterium (1.225 uur/jaar) of weten niet dat ze de startersaftrek actief moeten aanvragen.
Ouders die alleen wonen met kinderen (~500.000).
Na scheiding past Dienst Toeslagen de toeslag niet automatisch aan. De alleenstaande-ouderkorting en IACK voor alleenstaande ouders worden vaak gemist.
Zelfstandigen met variabel inkomen (~1,2 mln).
Zelfstandigen met variabel inkomen missen vaak toeslagen omdat ze niet zeker zijn van hun jaarinkomen. Ook aftrekposten zoals lijfrente en zakelijke kilometers blijven onbenut.
Mensen die recent met pensioen zijn gegaan (~3,5 mln).
Bij pensionering verandert het inkomen substantieel. Veel gepensioneerden realiseren zich niet dat ze toeslagen opnieuw moeten aanvragen na AOW-intrede.
Partners die beide werken met kinderen onder 12 (~2,5 mln).
De minst-verdienende partner moet minimaal €6.073 verdienen voor de IACK. Deze grens is weinig bekend, waardoor veel tweeverdieners deze korting missen.
Huishoudens met modaal tot modaal+ inkomen (50–70%).
Middeninkomens denken vaak dat ze te veel verdienen voor voordelen, maar aftrekposten zoals studiekosten, giften en zorgkosten gelden voor vrijwel elk inkomen.
Niet-Nederlandse huishoudens in Nederland (~1 mln).
Het Nederlandse toeslagenstelsel is vrijwel uitsluitend in het Nederlands beschikbaar. De complexiteit en taalbarrière leiden tot zeer hoge non-take-up onder expats.
Werkenden met variabele of flexibele arbeidscontracten (~500.000).
Jaarlijkse heraanvraag vereist inkomen op te geven. Variabel inkomen maakt planning moeilijk en schrikt af van aanvraag. Zorgtoeslag en huurtoeslag zijn het meest kwetsbaar.
Mijn inkomen is te hoog
~40% van niet-gebruikers noemt dit als reden. Veel mensen zitten ver boven de grenzen maar komen nog steeds in aanmerking voor aftrekposten. De toeslag wordt degressief afgebouwd. Ook gedeeltelijk recht telt.
Het is te ingewikkeld
Mijn Toeslagen vereist DigiD, documenten uploaden, en financiële kennis. Dit werkt drempelverhogend, vooral voor mensen met beperkte digitale vaardigheden.
Ik wist niet dat ik moest aanvragen
Veel toeslagen vereisen jaarlijkse heraanvraag. Automatische verlenging helpt, maar initiële aanvraag blijft vereist.
De toeslagenaffaire schrikt af
De toeslagenaffaire (2020–2024) heeft het vertrouwen in toeslagen beschadigd. Sommige mensen vrezen terugvordering na onterechte toekenning.
Mijn inkomen is te hoog voor toeslagen
De toeslag wordt degressief afgebouwd. Ook gedeeltelijk recht telt. Veel middeninkomens hebben nog steeds recht op aftrekposten.
Ik hoef alleen te solliciteren als er wat verandert
Zorgtoeslag vereist jaarlijkse aanvraag; automatisch verlengen moet bevestigd worden via Mijn Toeslagen.
Kinderopvangtoeslag is alleen voor arme gezinnen
Ook middeninkomens ontvangen toeslag; zelfs bij €80k+ inkomen wordt 33% vergoed.
Als ik €1.000 meer verdien, verlies ik alle toeslag
Toeslagen worden gradueel afgebouwd. Elke euro extra vermindert toeslag met een percentage. Er is geen abrupte grens.
Studiekosten aftrekken is alleen voor studenten
Ook werkenden die cursussen volgen voor hun beroep kunnen aftrekken (31% boven €250).
ZZP'ers hebben geen recht op toeslagen
ZZP'ers hebben volledig recht op toeslagen mits inkomen en vermogen binnen de grenzen vallen.
De toeslagenaffaire betekent dat toeslagen onbetrouwbaar zijn
Toeslagen zijn nog steeds beschikbaar; het systeem is hervormd met meer waarborgen.
Bron: OECD Tax Benefit Indicators, 2024. ★ = Nederland
Nederland scoort gemiddeld binnen de OECD voor het bereik van belastingvoordelen. Landen als Denemarken en Zweden doen het beter door proactief burgers te informeren.
Belangrijk verschil: In landen met een hoger bereik wordt belastingvoordeel vaak automatisch toegekend, zonder dat burgers zelf actie hoeven te ondernemen. Nederland streeft naar dit model via vereenvoudiging, maar is er nog niet.
Verdeling van belastingvoordelen over inkomensgroepen. Wie krijgt het meeste terug?
Hoog inkomen (>€100k)
Hypotheekrenteaftrek, arbeidskorting, aftrekposten
~€15 mrd/jaar
Midden inkomen (€40-100k)
Arbeidskorting, zorgtoeslag, kindgebonden budget
~€8 mrd/jaar
Lager inkomen (<€40k)
Huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget
~€5 mrd/jaar
Zelfstandigen
Zelfstandigenaftrek, MKB-winstvrijstelling, KIA
~€4 mrd/jaar
Bron: CPB/Ministerie van Financiën (2024). Bedragen indicatief.
Belastingvoordelen zijn niet gelijk verdeeld. Hoogste inkomens ontvangen verreweg het meeste via hypotheekrenteaftrek en aftrekposten. Middengroepen en lagere inkomens profiteren juist van toeslagen.
Opvallend: Zelfstandigen krijgen relatief veel voordeel (€4 miljard) maar claimen lang niet alles. De zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling zijn bekend, maar investerings- en innovatieaftrekken worden structureel gemist.
Box 3 wordt hervormd
De vermogensbelasting gaat de komende jaren over naar werkelijk rendement in plaats van forfaits. Heeft u meer dan €50.000 spaargeld? Dan kan dit invloed hebben op uw aangifte vanaf 2027. → Check jaarlijks of uw Box 3-heffing verandert — vooral bij vermogen >€100.000.
Zelfstandigenaftrek wordt afgebouwd
De aftrek daalt van €7.280 naar €2.472 in 2026. Ondernemers die hierop rekenen, moeten hun financiële planning herzien. Andere aftrekposten zoals KIA en MIA kunnen het verschil deels opvangen. → Overweeg andere aftrekposten (KIA, MIA, Vamil) als uw inkomen afhangt van deze aftrek.
Tariefschijven worden geïndexeerd
De inkomensgrenzen voor schijven en toeslagen verschuiven jaarlijks licht. Ligt u net boven of onder een grens? Dan kan een kleine verandering veel uitmaken. → Herhaal de scan volgend jaar als uw inkomen wijzigt — elk tienden tellen.
Groene beleggingen: laatste kans
De vrijstelling voor groene beleggingen vervalt per 1 januari 2028. Nu instappen betekent nog een paar jaar fiscaal voordeel. De vrijstelling bedraagt €26.715 (alleenstaand) of €53.430 (met partner). → Beleg via een erkend groen fonds voor maximale Box 3-vrijstelling.
Studiekosten: check uw recht
De regeling voor studiekosten is vereenvoudigd. Heb je in 2025 een nieuwe opleiding of cursus gevolgd? Dan kun je 31% aftrekken boven €250. Ook online cursussen en trainingen tellen mee. → Bewaar alle facturen en diploma's — ook voor online cursussen en werkgerelateerde training.