Lijfrenteaftrek: hoe u als werkende uw pensioengat kunt dichten

Wanneer u via uw werkgever weinig of geen pensioen opbouwt, ontstaat er een pensioengat. Een lijfrente biedt u de mogelijkheid om dit gat zelf te dichten. De premie of inleg die u betaalt, is onder bepaalde voorwaarden aftrekbaar van uw inkomen in box 1. Hierdoor betaalt u minder belasting en bouwt u tegelijkertijd pensioen op voor later.

Dit artikel legt uit hoe lijfrenteaftrek werkt, welke voorwaarden gelden en hoe u kunt berekenen hoeveel u maximaal kunt aftrekken.

Wat is een lijfrente precies

Een lijfrente is een verzekering of spaarproduct waarmee u pensioen opbouwt. U betaalt premie aan een verzekeraar of stort geld op een lijfrenterekening bij een bank. Daarvoor ontvangt u later een periodieke uitkering, meestal vanaf uw AOW-leeftijd.

Er zijn verschillende vormen van lijfrente:

• Oudedagslijfrente: u ontvangt uitkeringen tot minimaal 20 jaar na uw AOW-leeftijd.
• Tijdelijke oudedagslijfrente: u ontvangt uitkeringen gedurende minimaal 5 jaar, te beginnen vanaf uw AOW-leeftijd of binnen 5 jaar daarna.

Het belangrijkste voordeel van een lijfrente is dat de premie of inleg onder voorwaarden aftrekbaar is van uw inkomen in box 1. Hierdoor betaalt u minder inkomstenbelasting.

Hoe werkt de aftrek van lijfrentepremies

Om lijfrentepremies te mogen aftrekken, moet u aan twee belangrijke voorwaarden voldoen:

1. U heeft een pensioentekort. Dit betekent dat uw opgebouwde pensioen via uw werkgever lager is dan wat u zou kunnen opbouwen volgens de fiscale regels. U kunt dit controleren op uw Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat u jaarlijks ontvangt van uw pensioenfonds.
2. U heeft ruimte om af te trekken. Die ruimte wordt bepaald door uw jaarruimte en eventueel uw reserveringsruimte.

De Belastingdienst stelt dat u premies en stortingen alleen mag aftrekken in het jaar dat u deze heeft betaald. Aftrek is dus niet mogelijk voor premies die u in een eerder jaar had moeten betalen.

Jaarruimte: uw ruimte voor aftrek dit jaar

De jaarruimte is het bedrag dat u in een bepaald jaar maximaal mag aftrekken voor lijfrentepremies. Deze ruimte hangt af van uw inkomen en de pensioenopbouw die u heeft via uw werkgever.

Hoe berekent u uw jaarruimte? De Belastingdienst stelt hiervoor een speciaal hulpmiddel beschikbaar: het Hulpmiddel lijfrentepremie vanaf 2016. Dit hulpmiddel vraagt om gegevens over uw inkomen en uw pensioenopbouw. Op basis daarvan berekent het hoeveel jaarruimte u heeft.

De jaarruimte voor 2026 hangt af van uw situatie in 2025. Heeft u in 2025 weinig of geen pensioen opgebouwd via uw werkgever? Dan heeft u in 2026 meer ruimte om lijfrentepremies af te trekken.

Reserveringsruimte: niet-gebruikte ruimte uit eerdere jaren

Gebruikt u uw jaarruimte in een bepaald jaar niet volledig? Dan neemt u de niet-gebruikte ruimte mee naar volgende jaren. Dit noemen we reserveringsruimte.

U kunt uw reserveringsruimte gebruiken in de 10 jaar na het jaar waarop de niet-gebruikte jaarruimte betrekking heeft. Hierdoor hoeft u niet elk jaar precies tot aan uw jaarruimte in te leggen.

Let wel op: heeft u zowel jaarruimte als reserveringsruimte? Gebruik dan eerst uw reserveringsruimte. Zo voorkomt u dat eerder niet-gebruikte jaarruimte verloren gaat.

Voor wie is lijfrenteaftrek interessant

Lijfrenteaftrek is vooral interessant voor werkenden die geen of onvoldoende pensioen opbouwen via hun werkgever. Dit kan verschillende situaties zijn:

• Werkenden zonder werkgeverspensioen: sommige werkgevers bieden geen pensioenregeling aan, bijvoorbeeld bij kleine bedrijven of bepaalde sectoren.
• Werkenden met een kleine pensioenopbouw: uw werkgever biedt wel een pensioenregeling, maar de opbouw is beperkt, bijvoorbeeld doordat u parttime werkt of een laag salaris heeft.
• Werkenden met een tijdelijk contract: u heeft in sommige jaren wel pensioen opgebouwd en in andere jaren niet, waardoor er gaten in uw pensioenopbouw zitten.

Voor werkenden met een volledig werkgeverspensioen is lijfrenteaftrek meestal niet mogelijk, omdat er dan geen pensioentekort is. De premie die u zelf betaalt voor uw werkgeverspensioen is overigens niet aftrekbaar, omdat uw werkgever deze premie al van uw loon aftrekt voordat daar belasting over wordt ingehouden.

Hoeveel kunt u aftrekken

Het maximale bedrag dat u mag aftrekken, is afhankelijk van uw persoonlijke situatie. De Belastingdienst stelt dat voor 2026 de standaard jaarruimte minimaal € 1.600 bedraagt in hun voorbeeld, maar dit kan hoger uitvallen afhankelijk van uw inkomen en pensioensituatie.

Stel dat uw jaarruimte in 2026 € 1.600 bedraagt en u heeft geen reserveringsruimte. In dat jaar betaalt u € 1.500 aan premies voor een lijfrenteverzekering en € 500 op een lijfrenterekening. In totaal heeft u € 2.000 betaald. Maar u mag maximaal € 1.600 aftrekken. De overige € 400 is niet aftrekbaar in 2026 en ook niet in een later jaar.

Rekenvoorbeeld: pensioengat dichten met lijfrente

Anna werkt parttime bij een klein bedrijf dat geen pensioenregeling aanbiedt. Zij verdient € 28.000 bruto per jaar. Haar werkgever bouwt dus geen pensioen voor haar op.

Anna heeft daardoor een pensioentekort. Met het hulpmiddel van de Belastingdienst berekent zij haar jaarruimte voor 2026. Deze bedraagt € 1.800.

Anna besluit om € 1.800 per jaar in te leggen op een lijfrenterekening. Dit is het maximale bedrag dat zij kan aftrekken.

Haar belastingvoordeel hangt af van het tarief dat zij betaalt over haar inkomen. In het eerste schijf van de inkomstenbelasting betaalt zij 35,82% belasting (tarief 2025). Door € 1.800 aftrekbaar te maken, bespaart zij ongeveer € 644 aan belasting.

Dit voordeel krijgt Anna niet contant uitbetaald. De inleg van € 1.800 gaat naar haar lijfrenterekening. Maar doordat zij minder belasting betaalt, kost haar pensioenopbouw netto minder dan de brutoinleg.

Over de uitkeringen die Anna later ontvangt uit haar lijfrente, betaalt zij wel belasting. Vaak is het tarief op dat moment lager, bijvoorbeeld omdat zij dan de AOW-leeftijd heeft bereikt.

Hoe berekent u uw jaarruimte

Om te berekenen hoeveel jaarruimte u heeft, heeft u de volgende gegevens nodig:

• Uw jaaropgaaf van uw werkgever of uitkeringsinstantie over het voorafgaande jaar
• Gegevens over de groei van uw pensioen, te vinden op het Uniform Pensioenoverzicht (UPO)
• Eventueel gegevens over eerdere jaren als u reserveringsruimte wilt berekenen

Met deze gegevens kunt u het Hulpmiddel lijfrentepremie vanaf 2016 van de Belastingdienst gebruiken. Dit hulpmiddel berekent automatisch uw jaarruimte en eventuele reserveringsruimte.

Let op: bent u geboren vóór 1 september 1953? Dan kunt u geen gebruik maken van de jaarruimte 2026. Mogelijk heeft u wel recht op reserveringsruimte.

Waar kunt u een lijfrente afsluiten

U kunt een lijfrente afsluiten bij verschillende aanbieders:

• Verzekeraars: via een lijfrenteverzekering
• Banken: via een lijfrenterekening
• Beleggingsinstellingen: via een lijfrentebeleggingsrecht

Bij de keuze voor een aanbieder is het verstandig om te letten op de kosten, de rendementen en de voorwaarden. De Belastingdienst stelt geen eisen aan de aanbieder, zolang het product maar voldoetet aan de wettelijke definitie van een lijfrente.

Belasting over de uitkering

De uitkeringen die u later ontvangt uit uw lijfrente zijn belast in box 1. Dit betekent dat u over deze uitkeringen inkomstenbelasting betaalt.

Het voordeel van lijfrente is dat u dit voordeel opschuift naar later. Vaak is uw belastingtarief na uw AOW-leeftijd lager, waardoor u netto meer overhoudt van uw pensioenuitkering.

Daarnaast is er een andere reden waarom lijfrente aantrekkelijk kan zijn. Het bedrag dat u niet heeft afgetrokken, wordt bij de uitkering niet extra belast. Hierdoor kunt u via een lijfrente efficiënt pensioen opbouwen.

Controleer of lijfrenteaftrek voor u mogelijk is

Om te bepalen of lijfrenteaftrek voor u interessant is, doorloopt u de volgende stappen:

1. Controleer uw pensioenopbouw: bekijk uw laatste UPO of vraag na bij uw werkgever of u pensioen opbouwt.
2. Bereken uw jaarruimte: gebruik het Hulpmiddel lijfrentepremie om te zien hoeveel ruimte u heeft.
3. Bepaal of aftrek zinvol is: als uw jaarruimte positief is, dan is aftrekken voordelig. Het belastingvoordeel hangt af van uw marginale tarief.
4. Overweeg reserveringsruimte: heeft u in eerdere jaren ruimte niet gebruikt? Dan kunt u deze nu alsnog gebruiken.

Op de website van de Belastingdienst vindt u meer informatie over de voorwaarden en berekening van lijfrenteaftrek.

Lijfrente en andere aftrekposten

Lijfrenteaftrek is een aftrekpost in box 1. Dit betekent dat u de premie of inleg aftrekt van uw inkomen, waardoor u minder belasting betaalt.

Andere aftrekposten in box 1 zijn onder meer hypotheekrente, alimentatie en bepaalde zorgkosten. Deze aftrekposten kunt u niet combineren. De Belastingdienst stelt dat al uw lijfrenteproducten samen maximaal uw jaarruimte en reserveringsruimte mogen gebruiken. Op de pagina over het drie boxen belastingstelsel leest u hoe box 1 werkt.

Heeft u ook hypotheekrenteaftrek of andere aftrekposten? Dan is het verstandig om te bekijken welke aftrekpost voor u het meeste voordeel oplevert. Bij hypotheekrenteaftrek is het voordeel vaak groter, maar dit hangt af van uw persoonlijke situatie.

Op de pagina over hoeveel geld u maximaal kunt aftrekken leest u meer over de verschillende aftrekposten en hun maximumbedragen.

Lijfrenteaftrek op een rij

Lijfrenteaftrek biedt werkenden met een pensioengat de mogelijkheid om zelf pensioen op te bouwen en daar belastingvoordeel mee te behalen. De premie of inleg is aftrekbaar van uw inkomen in box 1, mits u een pensioentekort heeft en voldoende jaarruimte of reserveringsruimte.

Het belastingvoordeel hangt af van uw marginale tarief. Bij een modaal inkomen en een inleg van € 2.000 kunt u ongeveer € 700 aan belasting besparen.

Om te controleren of lijfrenteaftrek voor u mogelijk is, berekent u uw jaarruimte met het hulpmiddel van de Belastingdienst. Daarna kunt u overwegen om een lijfrente af te sluiten bij een verzekeraar of bank. Met de Belastingtipper checker ziet u welke andere voordelen u mogelijk misloopt.