Aftrekpost of heffingskorting: wat is het verschil?

Veel mensen gebruiken de termen aftrekpost en heffingskorting door elkaar. Toch werken ze anders. Het verschil bepaalt hoeveel belastingvoordeel u krijgt.

In dit artikel leggen wij het verschil uit. Met eenvoudige voorbeelden en heldere rekensommen.

Wat is een aftrekpost?

Een aftrekpost is een bedrag dat u van uw inkomen af mag trekken. U betaalt dan over een lager bedrag belasting.

Het tarief waarmee u dat doet, is uw eigen inkomstenbelastingtarief. Dat tarief loopt op met uw inkomen. In 2026 is het laagste tarief 8,40 procent en het hoogste 49,50 procent.

Voorbeelden van aftrekposten:

• Hypotheekrente voor uw eigen woning
• Studiekosten boven een drempel (werknemers)
• Zorgkosten boven een drempel
• Alimentatie aan uw ex-partner
• Giften aan een ANBI (algemeen nut beogende instelling)

Stel u heeft een inkomen van €40.000 en u heeft €2.000 aan aftrekposten. Dan betaalt u belasting over €38.000. Het voordeel van die aftrekpost is €2.000 maal uw tarief.

Wat is een heffingskorting?

Een heffingskorting is een bedrag dat u direct van de te betalen belasting af mag trekken. Het maakt niet uit in welke schijf u valt. Het voordeel is altijd hetzelfde bedrag.

Voorbeelden van heffingskortingen:

• Algemene heffingskorting
• Arbeidskorting
• Inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK)
• Ouderenkorting
• Alleenstaande ouderenkorting

Stel u heeft recht op een heffingskorting van €500. Dan betaalt u €500 minder belasting. Dit geldt ook als uw inkomen laag of hoog is.

Het verschil in een voorbeeld

We rekenen het verschil voor u door. We vergelijken een aftrekpost en een heffingskorting bij hetzelfde inkomen.

U verdient €40.000 bruto per jaar. U zit in de tweede schijf. Uw marginaal tarief is ongeveer 37,80 procent.

Situatie 1: aftrekpost van €1.000

Uw belastbaar inkomen wordt €39.000. Uw voordeel is €1.000 maal 37,80 procent is €378 minder belasting.

Situatie 2: heffingskorting van €1.000

Uw belastbaar inkomen blijft €40.000. Uw voordeel is €1.000 minder belasting.

Het verschil is €622. Bij een gelijk bedrag is een heffingskorting dus meer waard dan een aftrekpost.

Wanneer is een heffingskorting meer waard?

Een heffingskorting is meer waard als u in een hogere belastingschijf zit. Een aftrekpost levert dan meer op. Maar het hangt af van uw persoonlijke situatie.

De regels:

• Heeft u recht op een heffingskorting? Dan is het voordeel altijd het volledige bedrag. Mits uw inkomen hoog genoeg is om belasting te betalen.
• Heeft u een aftrekpost? Dan is het voordeel uw tarief maal het bedrag. Hoe hoger uw inkomen, hoe meer de aftrekpost oplevert.

Sommige heffingskortingen bouwen af boven een bepaald inkomen. De arbeidskorting bijvoorbeeld wordt lager als u boven een grens uitkomt.

Hoe werkt het in uw aangifte?

In de praktijk merkt u weinig van het verschil. De Belastingdienst verwerkt beide automatisch. Maar het is handig om te weten waar ze in uw aangifte staan.

Aftrekposten vult u in bij het onderdeel "aftrekposten en persoonsgebonden aftrek". In het aangifteprogramma van de Belastingdienst opent u dit scherm vanzelf. U kiest welke aftrekposten voor u gelden. Het programma berekent dan het voordeel op basis van uw tarief.

Heffingskortingen staan in het onderdeel "heffingskortingen". U vult hier niets in. De Belastingdienst berekent zelf welke kortingen u krijgt. Dit hangt af van uw inkomen, uw leeftijd en of u een fiscale partner heeft.

Het grote verschil voor u als belastingbetaler: bij aftrekposten moet u zelf actie ondernemen. Bij heffingskortigen niet. Vergeet u een aftrekpost? Dan loopt u geld mis. Een heffingskorting vergeet u nooit, want die wordt automatisch toegepast.

Tip: loop na het invullen van uw aftrekposten altijd de heffingskortingen-lijst in het aangifteprogramma na. Zo ziet u welke kortingen u krijgt. Soms ziet u dan dat u recht heeft op een combinatiekorting die u nog niet kende.

Veelgemaakte fouten

Deze fouten zien wij vaak bij belastingaangiften:

Fout 1: een aftrekpost opgeven die u niet heeft.

Soms vult mensen een aftrekpost in omdat die "voordelig" lijkt. Bijvoorbeeld studiekosten, terwijl ze niet aan de drempel voldoen. De Belastingdienst kan dit corrigeren. Dat kost tijd en kan leiden tot een naheffing.

Fout 2: een heffingskorting missen door een verkeerd fiscaal partnerschap.

Sommige heffingskortingen, zoals de IACK, gelden alleen als u een fiscale partner heeft. Woont u samen zonder geregistreerd partnerschap? Dan kan uw inkomen toch als gezamenlijk gelden. Controleer dit elk jaar opnieuw.

Fout 3: giften aftrekken zonder ANBI-status.

Een gift is alleen aftrekbaar als de ontvangende instelling een ANBI is of een culturele instelling met culturele ANBI-status. Een gift aan een lokale sportclub telt bijvoorbeeld niet mee.

Fout 4: hypotheekrenteaftrek vergeten bij verhuizing.

Heeft u uw hypotheek meeverhuisd naar een nieuwe woning? Dan moet u de rente van het afgelopen jaar apart opgeven. Veel mensen vergeten dit bij hun eerste aangifte na verhuizing.

Fout 5: denken dat een heffingskorting automatisch wordt uitbetaald.

Heffingskortingen verlagen uw belasting. Maar als u weinig belasting betaalt, kan een deel onbenut blijven. Vraag bij een lage belasting de algemene heffingskorting aan via de inkomstenbelasting. Dan krijgt u het restant uitbetaald.

Fout 6: aftrekposten en heffingskortingen door elkaar halen in de aangifte.

Het aangifteprogramma helpt u hierbij. Maar controleer altijd of u op het juiste scherm zit. Een aftrekpost in het verkeerde vak wordt niet meegerekend.

Lees ook: [Zo werkt de arbeidskorting in Box 1](/artikelen/arbeidskorting-box-1).

Veelgestelde vragen

Is een aftrekpost altijd minder waard dan een heffingskorting?

Niet altijd. Als u in een hoge schijf zit, kan een aftrekpost veel opleveren. Het hangt af van uw inkomen en uw tarief.

Mag ik een aftrekpost en een heffingskorting combineren?

Ja. U kunt vaak meerdere aftrekposten tegelijk opgeven. Heffingskortingen worden automatisch verrekend door de Belastingdienst.

Moet ik zelf een heffingskorting aanvragen?

Nee. Heffingskortingen worden automatisch verrekend met uw inkomstenbelasting. U hoeft ze niet apart aan te vragen.

Wat als ik een aftrekpost vergeet op te geven?

U kunt uw aangifte vaak nog aanpassen. Of een verzoek doen via de Belastingdienst. Hoe langer u wacht, hoe kleiner de kans dat het lukt.

Wat gebeurt er als mijn aftrekpost hoger is dan mijn inkomen?

Een aftrekpost kan uw inkomen niet onder nul brengen. Het resterende bedrag gaat niet verloren maar wordt doorgeschoven naar volgend jaar. Dit heet de verliesverrekening.

Kan ik een aftrekpost indienen na mijn aangifte?

Ja. U kunt tot 5 jaar terug een verzoek indienen via de Belastingdienst. Gebruik hiervoor het formulier "Verzoek om voorlopige aanslag of teruggaaf".

Werkt een heffingskorting ook bij negatief inkomen?

Bij een heel laag inkomen kan een heffingskorting hoger zijn dan de te betalen belasting. Het meerdere wordt dan uitbetaald via de inkomstenbelasting. Dit heet de uitbetaling van heffingskortingen.

Zijn aftrekposten voor ZZP'ers anders dan voor werknemers?

Voor ZZP'ers gelden vaak dezelfde aftrekposten. Maar er zijn extra aftrekposten beschikbaar, zoals de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling. Deze gelden alleen voor ondernemers.

Lees meer over aftrekposten op [Belastingdienst.nl](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_en_aftrekposten/).

Bereken uw voordeel

Wilt u weten welke aftrekposten en heffingskortingen voor u gelden? Doe de gratis scan op [Belastingchecker.nl](/checker). Binnen 2 minuten ziet u welke voordelen u kunt krijgen.

De scan is gratis, vrijblijvend en vraagt geen persoonlijke gegevens. U krijgt direct een overzicht van uw mogelijke voordeel.