Box 3 vermogensbelasting in 2026: dit verandert er door de tegenbewijsregeling

Als je spaargeld of beleggingen hebt, betaal je daarover vermogensbelasting in Box 3. Jarenlang rekende de Belastingdienst met een vast verondersteld rendement. Maar door rechtszaken is dat systeem flink veranderd. In 2026 kun je voor het eerst aantonen dat je werkelijke rendement lager was dan hetgeen de fiscus berekent. Deze pagina legt uit hoe dat werkt.

Wat is er veranderd in Box 3?

De Belastingdienst rekent al jaren met een verondersteld rendement op je vermogen. Dit percentage was gebaseerd op gemiddelde marktrendementen en werd door de overheid vastgesteld. Maar de Hoge Raad oordeelde dat dit systeem onrechtmatig is: je mag alleen belasting betalen over wat je daadwerkelijk hebt verdiend.

Daarom is in 2025 de tegenbewijsregeling ingevoerd. Vanaf 2026 kun je via het formulier Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR) aantonen dat je werkelijke rendement lager uitviel dan de forfaitaire berekening. De bewijslast ligt daarbij bij jou als belastingplichtige.

De forfaitaire rendementen in 2026

Hoewel de tegenbewijsregeling bestaat, blijft de Belastingdienst voorlopig rekenen met forfaits. De percentages voor 2026 zijn als volgt vastgesteld:

• Banktegoeden: 1,28% (voorlopig percentage)
• Overige bezittingen (beleggingen, tweede woning): 6,00%
• Schulden: 2,70% (vermindert je rendementspercentage)

Over dit berekende rendement betaal je 36% belasting. Dus als je rendementspercentage 3% is, dan is de effectieve heffing ongeveer 1,08% van je belastbaar vermogen.

Heffingsvrij vermogen 2026

Voordat je vermogensbelasting betaalt, mag je een deel van je vermogen onbelast houden. Dit heffingsvrij vermogen is in 2026 flink gestegen door indexatie:

• Alleenstaanden: €59.357
• Fiscale partners: €118.714

Dit betekent dat alleen vermogen boven deze drempels meetelt voor de Box 3 berekening.

Hoe werkt de tegenbewijsregeling?

Als je denkt dat je werkelijke rendement lager is dan de forfaitaire berekening, kun je het formulier Opgaaf Werkelijk Rendement invullen. Daarvoor moet je aantonen welk rendement je daadwerkelijk hebt behaald.

Wat telt mee als werkelijk rendement?

Het werkelijk rendement zoals de Hoge Raad dat definieert, omvat:

• Directe inkomsten: rente, dividend, huur en pacht
• Waardeveranderingen: gerealiseerde en ongerealiseerde koersstijgingen of -dalingen van bezittingen
• Voor vastgoed: het verschil tussen de WOZ-waarde op 1 januari en 31 december

Belangrijk om te weten: kosten zoals beheerkosten of onderhoudskosten zijn in de huidige regeling niet aftrekbaar. Alleen de rente over schulden in Box 3 verlaagt je rendementsberekening.

Is tegenbewijs altijd voordelig?

Niet automatisch. Als je beleggingen hebt die harder groeiden dan 6% per jaar, dan is het forfait juist voordeliger voor je. De tegenbewijsregeling is alleen interessant als je rendement lager uitviel dan de forfaits. Veel spaarders met banktegoeden zullen merken dat hun werkelijke rente momenteel lager ligt dan 1,28%, waardoor tegenbewijs juist kan lonen.

Voorbeeldberekening: wanneer werkt tegenbewijs?

Stel je hebt €150.000 aan spaargeld (banktegoeden) en je ontvangt 0,8% rente per jaar.

Berekening zonder tegenbewijs:

• Forfaitair rendement: €150.000 x 1,28% = €1.920
• Heffing (36%): €691

Berekening met tegenbewijs:

• Werkelijk rendement: €150.000 x 0,80% = €1.200
• Heffing (36%): €432

Je bespaart in dit voorbeeld €259 per jaar door tegenbewijs te leveren.

Wat moet je doen als je vermogen in Box 3 hebt?

Niet iedereen hoeft actie te ondernemen. De Belastingdienst past automatisch de forfaitaire berekening toe. Alleen als je denkt dat je werkelijke rendement lager is, is het zinvol om het formulier OWR in te vullen.

Check jaarlijks of de hoogte van je rendement in Box 3 reden geeft om tegenbewijs te overwegen. Dit kan lonen als je voornamelijk spaargeld hebt met lage rente, of als je beleggingen hebt die zijn gedaald in waarde.

Wil je weten of jij vermogensbelasting betaalt in Box 3? Doe de gratis scan en ontvang binnen 2 minuten een persoonlijk overzicht.